Twój ostatni szef marketingu odszedł po półtora roku, a jego poprzednik wytrzymał niewiele dłużej. Wspólnicy pytają, co dalej, agencja rekrutacyjna przysłała już pierwsze CV, a Ty zastanawiasz się, gdzie tym razem pomyliłeś się przy wyborze. Zanim opublikujesz kolejne ogłoszenie, zatrzymaj się przy mniej wygodnej myśli: przyczyna najpewniej leży w warunkach, w jakich ta osoba miała pracować, a te warunki ustalasz Ty.
Krótki staż mówi więcej o firmach niż o ludziach
Pod koniec września firma Findem i społeczność CMO Huddles opublikowały największe znane mi badanie stażu szefów marketingu. Przeanalizowały dane ponad 13 000 CMO z amerykańskich firm zatrudniających co najmniej 100 osób i wyszło im, że od 2010 roku mediana stażu spadła o 35%. U osób, które objęły stanowisko w 2010 roku, wynosiła ona cztery lata, a u zatrudnionych w 2022 roku już tylko 2,6 roku. Prawie co trzeci obecny CMO jest na stanowisku krócej niż półtora roku.
Najkrócej pracują obecni szefowie marketingu w firmach finansowanych przez fundusze venture capital: średnio 2,6 roku, podczas gdy w spółkach giełdowych cztery lata. Moim zdaniem ta różnica ma niewiele wspólnego z tym, że startupy zatrudniają słabszych ludzi. Wynika raczej z tego, że w firmie rosnącej na pieniądzach inwestorów cierpliwość kończy się szybciej niż budżet, a efektów oczekuje się na wczoraj.
Jeszcze ciekawsze jest to, co dzieje się z tymi ludźmi po odejściu. Spencer Stuart przeanalizował 218 odejść szefów marketingu z firm z indeksu S&P 500 w latach 2021–2025 i policzył, że 62% z nich dostało awans we własnej firmie albo objęło podobne lub większe stanowisko w innej. Spośród tych, którzy odeszli z firmy, 77% znalazło nową pracę w ciągu pół roku. To oczywiście dane z wielkich korporacji, dalekich od firmy na osiemdziesiąt osób, ale wniosek pasuje także do Twojej skali: jeśli Twój były szef marketingu szybko znalazł nowe miejsce i dobrze sobie w nim radzi, warto zapytać, czego zabrakło u Ciebie.
Cztery warunki, które zależą od Ciebie
Pierwszy warunek to czas. Drew Neisser, założyciel CMO Huddles, skomentował wyniki badania tak: szefom marketingu powierza się zadania na miarę transformacji, a czasu daje się im tyle co na okres próbny. Dziwi mnie, jak często CEO zatrudnia doświadczoną osobę po to, żeby „naprawiła marketing”, a jednocześnie oczekuje, że już w pierwszym kwartale zobaczy więcej umówionych prezentacji produktu i zapytań ofertowych. W firmach z długim cyklem sprzedaży kontrakt zamyka się wiele miesięcy po pierwszej rozmowie, więc taki termin rozmija się z tym, jak naprawdę kupują Twoi klienci. Jeśli rozmowy handlowe są Ci potrzebne natychmiast, to zadanie dla działu sprzedaży.
Drugi warunek to prawo do mówienia prawdy. Szef marketingu, który zakwestionuje nierealny termin albo ulubiony pomysł prezesa, ryzykuje posadę, więc szybko uczy się przytakiwać i przynosić plany, którym nikt nie może niczego zarzucić.
Trzeci warunek to władza nad decyzjami. Szef marketingu, który widzi wszystkie liczby, ale na każdą kampanię, przesunięcie budżetu i korektę kierunku potrzebuje Twojej zgody, jest de facto bardzo drogim analitykiem. Zespół zauważa to szybko, a jeszcze szybciej wtedy, gdy na jego propozycje odpowiadasz wersją poprawioną przez ChatGPT. Co wtedy słyszą Twoi ludzie, opisałem szerzej na swoim blogu.
Czwarty warunek dotyczy firmowej polityki. W software house'ach i firmach usługowych IT prowadzonych przez założyciela prezes często jest jednocześnie najlepszym handlowcem, a dyrektor sprzedaży może do niego zadzwonić w każdej chwili. Jeśli jednym takim telefonem da się podważyć strategię marketingu, szef marketingu nie ma żadnej faktycznej władzy, a Ty masz dwa wyjścia: dać mu ją albo przestać go obwiniać, kiedy coś nie wychodzi.
Nowy szef, stare warunki
Scenariusz jest zwykle ten sam. Uznajesz, że marketing nie działa, rozstajesz się z jego szefem i zatrudniasz kolejnego z zadaniem, żeby wszystko naprawił. Nowa osoba dziedziczy jednak niejasną strategię, nierealne oczekiwania, napięcia między marketingiem a sprzedażą, narzędzia, przy których nikt już nie pamięta, kto i po co je kupił, oraz zespół zniechęcony odejściem poprzednika. Pierwsze pół roku spędza na diagnozie, kolejne pół na próbach naprawy, a po półtora roku, kiedy wyniki wciąż są dalekie od oczekiwań, cała historia zaczyna się od nowa.
Zmieniłeś osobę, ale warunki, w których pracuje, zostały takie same, więc trudno się dziwić, że wynik też się nie zmienił. Brakuje tu struktury, czyli zapisanego zakresu odpowiedzialności, stałego rytmu pracy i miar, które przetrwają zmianę ludzi. Bez niej każdy kolejny szef marketingu zaczyna od zera, a nic z tego, co zrobili jego poprzednicy, nie zdąży zaprocentować.
Co ustalić, zanim otworzysz rekrutację
Radzę zrobić coś, co brzmi banalnie, ale wymaga więcej pracy, niż się wydaje: ustal, za co szef marketingu ma odpowiadać, zanim zaczniesz go szukać. Zapisz, czego oczekujesz od marketingu w pierwszym roku, a potem zadaj to samo pytanie dyrektorowi finansowemu, szefowi sprzedaży i wspólnikom albo radzie nadzorczej. Jeśli dostaniesz cztery różne odpowiedzi, wiesz już, od czego zacząć, a ogłoszenie o pracę może poczekać.
Potem odpowiedz sobie szczerze na kilka pytań. Jakie decyzje nowa osoba podejmie sama, a na które będzie potrzebowała Twojej zgody? Po czym poznasz po roku, że to był dobry wybór, skoro kontrakty zamykacie po wielu miesiącach? Kto rozstrzyga spór, kiedy marketing i sprzedaż inaczej oceniają te same leady? I czy jesteś gotów usłyszeć od nowego szefa marketingu, że Twój ulubiony pomysł nie ma sensu?
A jeśli to naprawdę był zły wybór?
Zdarza się i tak. Bywają źle dobrani ludzie, którym brakuje umiejętności, wyczucia albo dopasowania do Twojej firmy, i żadne warunki tego nie naprawią. Jeśli jednak szukasz trzeciego albo czwartego szefa marketingu w ciągu pięciu lat, wspólnym mianownikiem wszystkich tych historii jesteś Ty. Zmieniali się ludzie, ale nie zmieniłeś się Ty ani warunki, które stworzyłeś.
Piszę to z perspektywy obu stron biurka. Przez wiele lat kierowałem marketingiem B2B w międzynarodowych firmach technologicznych, a wcześniej prowadziłem wydawnictwo i odpowiadałem za wynik całej firmy, więc znam zarówno pokusę, żeby wymienić człowieka, jak i frustrację osoby, od której oczekuje się cudów w kwartał.
Zanim zatrudnisz kogoś na cały etat
Jeden z powodów, dla których firmy tak szybko wymieniają szefów marketingu, to zasada „wszystko albo nic”. Potrzebujesz doświadczonej osoby, która podejmuje decyzje na poziomie zarządu, ale jej pełny etat to duży wydatek, więc zatrudniasz, liczysz, że się uda, a kiedy się nie udaje, szukasz kolejnej osoby.
Fractional CMO, czyli doświadczony szef marketingu na część etatu, może pomóc Ci ustalić zakres odpowiedzialności, rytm pracy i miary, zanim zatrudnisz kogoś na stałe. OK, nie jestem najbardziej obiektywną osobą do takiej rekomendacji, bo sam pracuję w tym modelu. Proszę Cię tylko, żebyś przestał traktować zatrudnienie szefa marketingu jako decyzję zero-jedynkową, bo jeśli dwóch poprzednich sobie nie poradziło, kolejnym krokiem wcale nie musi być trzeci kandydat.
Pierwsze zdanie ogłoszenia
Zanim opublikujesz ogłoszenie, spróbuj zacząć je od innej strony. Zamiast listy wymagań wobec kandydata napisz w pierwszym zdaniu, czym warunki, w których będzie pracował nowy szef marketingu, różnią się od tych, które miał jego poprzednik. Jeśli nie potrafisz napisać tego zdania, wiesz już, kto powinien wprowadzić zmiany jako pierwszy.
Prowadzę blog The B2B Realist i newsletter o tym samym tytule na Substacku. Piszę w nich o marketingu B2B w firmach z długim cyklem sprzedaży.




